Phân biệt van dùng trong hệ thống PCCC và van dùng trong hệ thống nước thông thường

Không ít chủ đầu tư và nhà thầu khi lập dự toán vật tư vẫn xem van trong hệ thống chữa cháy tương tự như van dùng cho hệ cấp nước sinh hoạt, dẫn đến việc lựa chọn sai chủng loại hoặc thay thế bằng van dân dụng để tiết kiệm chi phí ban đầu. Đây là một trong những sai lầm tiềm ẩn rủi ro lớn nhất trong thi công hệ thống PCCC, bởi van trong hệ chữa cháy phải đáp ứng những yêu cầu vận hành hoàn toàn khác so với van nước thông thường.

Vì sao hệ thống PCCC cần loại van riêng biệt

Hệ thống nước sinh hoạt vận hành liên tục, áp lực tương đối ổn định và được kiểm tra, sử dụng thường xuyên nên hư hỏng thường được phát hiện sớm. Ngược lại, hệ thống PCCC phần lớn thời gian ở trạng thái chờ (stand-by), chỉ vận hành khi có sự cố cháy nổ thực sự xảy ra – nghĩa là van phải đảm bảo hoạt động chính xác ngay từ lần đầu tiên sau nhiều tháng, thậm chí nhiều năm không sử dụng. Yêu cầu về độ tin cậy, do đó, cao hơn hẳn so với van nước dân dụng.

Yêu cầu về áp lực làm việc và độ tin cậy cao hơn van nước thường

Van trong hệ thống chữa cháy thường phải chịu được áp lực làm việc và áp lực thử nghiệm cao hơn, đồng thời cần duy trì độ kín tuyệt đối ở trạng thái đóng trong thời gian dài mà không bị kẹt, bó cứng do lâu ngày không thao tác. Ngoài ra, một số vị trí van còn yêu cầu tín hiệu giám sát trạng thái (đóng/mở) gửi về tủ trung tâm báo cháy – tính năng mà van nước dân dụng thông thường không có.

Các loại van đặc thù trong hệ PCCC

Hệ thống chữa cháy, đặc biệt là hệ sprinkler tự động, thường có sự tham gia của nhiều loại van với chức năng riêng biệt:

• Van một chiều (check valve): ngăn dòng nước chảy ngược, bảo vệ máy bơm và đảm bảo áp lực hệ thống theo đúng chiều thiết kế. Xem chi tiết tại [Van một chiều lò xo trong hệ thống chữa cháy](/van-mot-chieu-lo-xo-he-thong-chua-chay).
• Van an toàn (safety/relief valve): xả áp khi hệ thống vượt ngưỡng áp suất cho phép, bảo vệ đường ống và thiết bị khỏi hư hỏng do quá áp. Xem chi tiết tại [Van an toàn cho hệ thống PCCC](/van-an-toan-cho-he-thong-pccc).
• Van báo hiệu dòng chảy (waterflow switch): phát tín hiệu về tủ trung tâm khi có dòng nước chảy qua đường ống, thường lắp ngay sau van khóa chính của từng khu vực sprinkler. Tìm hiểu thêm tại [Van báo hiệu dòng chảy (Waterflow Switch) là gì?](/van-bao-hieu-dong-chay-waterflow-switch).
• Van khóa giám sát (OS&Y, van cổng có tiếp điểm giám sát): khóa đường ống chính nhưng có cơ chế báo động nếu van bị đóng ngoài ý muốn, tránh tình trạng hệ thống mất tác dụng mà không ai biết.

Tiêu chuẩn, chứng nhận thường được áp dụng

Trong thực tế thiết kế và thi công hệ thống PCCC tại Việt Nam, van chuyên dụng thường được yêu cầu có chứng nhận phù hợp với các bộ tiêu chuẩn quốc tế về thiết bị phòng cháy chữa cháy (thường được nhắc đến dưới các nhóm chứng nhận phổ biến trong ngành), song song với việc tuân thủ hệ thống quy chuẩn, tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN) liên quan đến phòng cháy chữa cháy cho công trình. Do yêu cầu chứng nhận cụ thể có thể thay đổi theo loại công trình, quy mô và cơ quan thẩm duyệt, doanh nghiệp nên xác nhận chính xác yêu cầu chứng nhận áp dụng với đơn vị tư vấn thiết kế hoặc cơ quan PCCC có thẩm quyền trước khi chốt phương án vật tư.

Hậu quả khi dùng nhầm van dân dụng cho hệ PCCC

Việc thay thế van chuyên dụng PCCC bằng van nước thông thường để giảm chi phí tiềm ẩn nhiều rủi ro: van có thể không chịu được áp lực thử hệ thống, dễ bị kẹt sau thời gian dài không thao tác, không có khả năng gửi tín hiệu giám sát cho tủ trung tâm, và trong trường hợp xấu nhất là không hoạt động đúng thời điểm cần thiết khi có sự cố cháy thực tế xảy ra – lúc đó hậu quả không còn đơn thuần là vấn đề kỹ thuật.

Vị trí lắp đặt các loại van trong sơ đồ hệ thống

Trong một sơ đồ hệ thống chữa cháy sprinkler điển hình, các van thường được bố trí theo thứ tự: van khóa giám sát tại đầu vào khu vực, van một chiều ngay sau máy bơm chữa cháy để bảo vệ chiều dòng chảy, van báo hiệu dòng chảy tại từng nhánh sprinkler để xác định khu vực có cháy, và van an toàn tại các vị trí có nguy cơ tích áp cục bộ. Vị trí lắp đặt cụ thể cần được xác định theo bản vẽ thiết kế hệ thống của từng công trình.

Liên hệ tư vấn lựa chọn van đúng chuẩn cho hệ thống chữa cháy

Lựa chọn đúng chủng loại van cho hệ thống PCCC là yếu tố quyết định đến hiệu quả vận hành khi có sự cố xảy ra, không nên đánh đổi bằng chi phí thấp trước mắt. Nếu doanh nghiệp đang thiết kế, thi công hoặc cần rà soát lại hệ thống van PCCC hiện có, liên hệ hotline 0916.627.774 hoặc số tư vấn 0912.548.338 để được đội ngũ kỹ thuật hỗ trợ tư vấn chủng loại van phù hợp với hạng mục công trình.