Quy đổi DN sang inch rất đơn giản nếu nhớ một điều: DN và inch là hai cách gọi cỡ ống, còn “phi” là đường kính ngoài tính bằng milimét, và ba con số này không bằng nhau theo phép chia thông thường. Ví dụ ống DN50 tương ứng 2 inch, đường kính ngoài khoảng 60 mm, tức “phi 60”, chứ không phải phi 50.
Nhầm lẫn này là lý do nhiều đơn hàng van, mặt bích và phụ kiện bị sai cỡ khi nhận hàng. Bài viết cung cấp bảng quy đổi dùng được ngay cho công trình PCCC, cấp thoát nước, HVAC và nhà xưởng, kèm cách đọc đúng từng thông số.
DN, inch và phi khác nhau thế nào?
DN (Diameter Nominal)
DN là đường kính danh nghĩa theo hệ mét, đơn vị milimét nhưng là con số quy ước, không phải số đo thực của ống. DN50 chỉ là tên cỡ, không có nghĩa đường kính ngoài hay trong đúng bằng 50 mm.
Inch (NPS)
NPS (Nominal Pipe Size) là cách gọi cỡ ống theo hệ inch, thường viết 2″, 4″, 6″. Đây cũng là tên quy ước. Trong giao tiếp ở công trường Việt Nam, người ta hay nói “ống 2 inch”, “van 4 inch”, “mặt bích 6 inch”.
Phi (đường kính ngoài, OD)
Phi (Φ) là đường kính ngoài thực tế của ống, đơn vị mm. Với ống thép, đường kính ngoài là con số cố định theo từng cỡ, còn độ dày thành ống thay đổi theo cấp (xem bài độ dày SCH ống thép). Vì vậy đường kính trong của ống thay đổi theo độ dày.
Bảng quy đổi DN, inch, phi mm
Bảng dưới đây dùng giá trị phổ biến theo tiêu chuẩn kích thước ống thép thông dụng. Đây là mức tham khảo, khi đặt hàng cần đối chiếu với tiêu chuẩn mà bản vẽ chỉ định.
| DN | Inch (NPS) | Đường kính ngoài (mm) | Cách gọi phi thường dùng |
|---|---|---|---|
| DN15 | 1/2″ | 21,3 | Φ21 |
| DN20 | 3/4″ | 26,9 | Φ27 |
| DN25 | 1″ | 33,7 | Φ34 |
| DN32 | 1-1/4″ | 42,4 | Φ42 |
| DN40 | 1-1/2″ | 48,3 | Φ49 |
| DN50 | 2″ | 60,3 | Φ60 |
| DN65 | 2-1/2″ | 76,1 | Φ76 |
| DN80 | 3″ | 88,9 | Φ90 |
| DN100 | 4″ | 114,3 | Φ114 |
| DN125 | 5″ | 139,7 (ASME: 141,3) | Φ141 |
| DN150 | 6″ | 168,3 | Φ168 |
| DN200 | 8″ | 219,1 | Φ219 |
| DN250 | 10″ | 273,0 | Φ273 |
| DN300 | 12″ | 323,9 | Φ325 |
Một vài sai khác nhỏ xuất hiện giữa các tiêu chuẩn (ví dụ DN65 có thể là 73,0 mm theo một hệ và 76,1 mm theo hệ khác). Nếu bản vẽ ghi rõ tiêu chuẩn ống, hãy dùng số theo tiêu chuẩn đó.
Cách nhớ nhanh khi đọc bản vẽ và đặt hàng
- Từ DN15 đến DN300: DN chỉ là tên cỡ, tra bảng để biết đường kính ngoài.
- Cỡ inch nhỏ hơn 14″: đường kính ngoài lớn hơn con số inch × 25,4 (ví dụ 1/2″ có OD 21,3 mm chứ không phải 12,7 mm), vì NPS không bằng OD.
- Với ống cỡ lớn (từ 14″ trở lên, tức từ DN350), NPS gần như bằng đường kính ngoài tính bằng inch (ví dụ 16″ có OD khoảng 16″).
- Khi nghe “ống phi 60”, hiểu là đường kính ngoài 60 mm, tương đương DN50, 2 inch.
Ứng dụng của bảng quy đổi trong công trình
Chọn van và mặt bích khớp ống
Van, mặt bích được gọi theo DN hoặc inch, không gọi theo phi. Ống phi 114 đi với van DN100 (4 inch). Mua van theo “phi 114” sẽ dễ nhầm sang cỡ lớn hơn. Bạn có thể xem danh mục van các loại và bích các loại để chọn đúng cỡ.
Tính lượng ống và phụ kiện
Khi lập bảng khối lượng, mỗi cỡ ống cần đi kèm đúng cỡ cút, tê, côn thu.
Phụ kiện ren: gọi theo inch
Với phụ kiện ren như cút, tê, măng sông, cỡ thường được gọi theo inch hoặc DN. Ví dụ ren 1/2″ đi với ống DN15. Xem danh mục phụ kiện ren để đối chiếu cỡ khi đặt hàng.
Ví dụ đọc một dòng trong bản vẽ
Giả sử bản vẽ ghi “Ống thép DN80, tê thu DN80 x DN50”. Đọc từng phần như sau:
- DN80 tương ứng 3 inch, đường kính ngoài khoảng 88,9 mm (gọi Φ90).
- Tê thu DN80 x DN50 có đầu chính cỡ DN80 và nhánh rẽ cỡ DN50 (2 inch, Φ60).
- Khi đặt hàng nên ghi cả DN, inch và phi để người nhận hàng đối chiếu hai chiều, tránh hiểu sai.
Cách ghi này giảm hẳn tình trạng giao nhầm cỡ, đặc biệt khi nhà thầu phụ và cửa hàng vật tư gọi cỡ theo thói quen khác nhau.
Những nhầm lẫn thường gặp
- Nhầm DN50 là ống đường kính ngoài 50 mm. Thực tế ống DN50 có OD khoảng 60,3 mm.
- Đặt van bằng phi ống, dẫn tới sai cỡ van.
- Nhầm giữa cỡ ren (1/2″, 3/4″) và cỡ ống. Cỡ ren chỉ là tên quy ước cho cỡ ống tương ứng, không đo bằng thước trực tiếp trên ren.
- Quên rằng một số ống thép hàn trong nước gọi theo phi ngoài (ví dụ Φ60, Φ76) và độ dày riêng, nên cần đọc cả cặp phi và độ dày.
- Dùng bảng của ống thép cho ống nhựa PVC hay PPR, những vật liệu này có hệ kích thước riêng.
Lưu ý về tiêu chuẩn kích thước
Mỗi hệ thống tiêu chuẩn có bảng kích thước riêng. Công trình PCCC khi thiết kế theo TCVN 7336 hoặc TCVN 2622 thường kết hợp thêm tiêu chuẩn cỡ ống do thiết kế chỉ định. Cách an toàn là ghi rõ trong bảng khối lượng: cỡ DN, đường kính ngoài, độ dày và tiêu chuẩn tham chiếu.
Về quy cách ống đang có và kích thước thực tế của từng loại, bạn xem trang thép ống các loại. HTP Thiên An nhận cắt ống theo kích thước và giao hàng tận công trình; cỡ ống có sẵn tại thời điểm đặt hàng, liên hệ HTP Thiên An để được xác nhận theo mã hàng.
Câu hỏi thường gặp
DN50 bằng bao nhiêu inch và phi?
DN50 tương ứng 2 inch (NPS 2), đường kính ngoài khoảng 60,3 mm, hay gọi Φ60.
Ống phi 114 là DN bao nhiêu?
Ống phi 114 (OD 114,3 mm) tương ứng DN100, 4 inch.
DN có bằng đường kính trong của ống không?
Không. DN chỉ là tên quy ước. Đường kính trong thực tế phụ thuộc đường kính ngoài và độ dày thành ống.
Quy đổi DN sang inch có công thức không?
Không có công thức tính trực tiếp, vì cả hai là tên quy ước. Cách nhanh gọn là tra bảng. Với DN nhỏ, DN lấy xấp xỉ inch nhân 25.
Mặt bích gọi theo phi hay theo DN?
Theo DN hoặc inch, kèm áp lực PN và tiêu chuẩn mặt bích.
Bài liên quan
Để tra thêm độ dày và trọng lượng theo từng cỡ, đọc bài bảng tra quy cách ống thép.
Liên hệ HTP Thiên An – Hotline 0916.627.774 / Tư vấn 0912.548.338 để được tư vấn và báo giá theo khối lượng.
